Genel Başkan'dan

Ahmet Demirci Makalesini Oku

Duyurular

  • iNTERNET SİTEMİZDE YAYINLANAN TÜM HABERLERE "BASIN ODASI" LİNKİNDEN ULAŞABİLİRSİNİZ


  • Sendikamız Genel Başkanı Ahmet Demirci'nin Başyazılarını okumak için "AHMET DEMİRCİ MAKALESİNİ OKU" linkine tıklayınız.


Bağlantılar

Taşkömürü Madenciliği ve TTK

 

TÜRKİYE’DE TAŞKÖMÜRÜ MADENCİLİĞİ

TTK’NIN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

  1. DÜNYA TAŞKÖMÜRÜ SEKTÖRÜ

Dünya enerji kaynaklarının büyük çoğunluğu kömüre dayalıdır. Ülkelerin üretim seviyelerine bakıldığında Petrol 40 yıl, doğalgaz 60 yıl ve kömür 200 yıldan fazla ömre sahiptir.

Dünya kömür ticaretine bakıldığında, 2007 yılında 5,543 milyar ton taşkömürü ve 945 milyon ton linyit olmak üzere toplam 6,488 milyar ton kömür üretilmiştir. Tüketim de yaklaşık olarak aynı düzeyde (5,522 milyar ton taşkömürü) olmuştur.

Kömür rezervleri birçok ülkede bulunmasına rağmen dünya kömür rezervlerinin % 63 ü dört ülkede bulunmaktadır. En fazla rezerve sahip ülke Kuzey Amerika olup rezervlerin % 25 ine sahiptir. Rusya % 15, Çin % 13 ve Hindistan ise rezervlerin % 10 una sahiptir.

Dünyada en büyük kömür üreticisi (Çizelge–1- 2007 yılı kömür üretimleri) 10 ülke verilmiştir.

Çizelge–1

Ülke

Üretimler Miktar (milyon ton)

Çin Halk Cumhuriyeti

                            2.549

A.B.D

981

Hindistan

452

Avustralya

323

Güney Afrika

244

Rusya

241

Endonezya

231

Polonya

90

Kazakistan

83

Kolombiya

72

 

            Kaynak;  WCI 2008 (World Coal Institute)

 

Dünyada ticarete konu taşkömürü miktarı 247 milyon tonu “koklaşabilir” olmak üzere toplam 917 milyon tondur. Bu rakam, toplam tüketimin yaklaşık olarak %17’sine karşılık gelmektedir. Kömür ticaretinde başlıca ihracatçı ülkeler Çizelge-2’de verilmiştir. Çizelge-3’de başlıca ithalatçı ülkeler verilmiştir.

Çizelge–2

BAŞLICA İHRACATÇI ÜLKELER (WCI, 2008)    (milyon ton)

Ülke

Toplam

Koklaşabilir

Avustralya

244

132

Endonezya

202

 31

Rusya

100

15

Güney Afrika

67

1

Ç.H.C

54

3

Kolombiya

67

--

A.B.D

53

29

 

 

Çizelge–3

BAŞLICA İTHALATÇI ÜLKELER (WCI, 2008) ) (milyon ton)

Ülke

Toplam

Koklaşabilir

Japonya

182

54

Kore

88

23

Milliyetçi Çin

69

8

İngiltere

50

7

Almanya

46

10

Hindistan

54

23

Çin Halk Cum.

48

6

 

                Üretilen taşkömürünün  %13’ü (717 milyon ton) çelik endüstrisinde kullanılmaktadır. Dünya çelik endüstrisinin %70’i taşkömürüne bağımlıdır. 2007’de dünya çelik üretimi 1,3 milyar ton’un üzerindedir. Bu üretimin %37’si Çin Halk Cumhuriyeti tarafından gerçekleştirilmiştir.

 

  1. DÜNYA TAŞKÖMÜRÜ SEKTÖRÜNDE GELİŞMELER

Çin’den kaynaklanan talep artışı ile koklaşabilir kömür fiyatları tavan seviyeye çıkmış, fiyatlar 320-330$ seviyelerine gelmiştir. Almanya ve İngiltere gibi daha önce ekonomik nedenler ile derin ocaklarını kapatan ülkelerde kapatılan ocakların yeniden açılması gündeme gelmiştir.

Taşkömüründe yaşanan talep artışı dünyadaki global kriz nedeniyle çok önemli değişime girmiştir. Dünya çelik üretiminde azalma ve demir-çelik tesislerinin üretimlerini minimize etmeleri nedeni ile koklaşabilir kömür talebi azalmıştır.

Kömür madenciliği, üretim ve hazırlanması aşamasında ekonomik değer yaratmaktadır.  Gerek istihdam imkânları gerekse ticareti, taşınması ve tüketilmesi aşamalarında yarattığı katma değer ile dünya ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle yarattığı istihdam imkânları ve tedarik güvenliği açısından kömür madenciliği, ekonomik işletmecilik yapılamayan ve üretim maliyetleri uluslararası kömür fiyatlarıyla rekabet etme şansı olmayan ülkelerde, devlet desteği (sübvansiyonlar) ile sürdürülmektedir.

AB ülkeleri rezervlere erişimi ve arz güvenliğini sağlamak amacıyla, birlik fonlarından sağladıkları yardımlarla, bir plan dahilinde azaltarak taşkömürü üretimlerini sürdürmektedirler.

Gelişmiş ülkelerde zarar eden işletmelerde kömür üretiminin ısrarla sürdürülmesinin bir başka nedeni ise bu ülkelerin (Almanya, İngiltere, Japonya örneklerinde olduğu gibi) ileri düzeyde gelişmiş maden ekipman ve makineleri endüstrisine sahip olmalarıdır.

Avustralya, Kolombiya, G. Afrika ve Endonezya gibi ülkelerde kömür önemli bir “ihraç malı” olarak ekonomilerine olumlu katkıda bulunurken, çoğu gelişmekte olan ülkelerde kömür madenciliği yarattığı geniş, doğrudan ve dolaylı istihdam imkânları nedeni ile kırsal kesimlerde yaşanan işsizlik ve yoksullukla mücadele için önemli bir kaynak olarak kullanılmaktadır.

 

  1. TÜRKİYE’DE TAŞKÖMÜRÜ VE TTK

Türkiye doğalgaz ihtiyacının % 97’sini, petrol ihtiyacının % 87’sini, ithal yoluyla karşılamaktadır. 2007 yılında kömür ithalatına 2 milyar dolar ödenmiştir. Ülkemizde taşkömürü sadece Zonguldak kömür havzasında Türkiye Taşkömürü Kurumu tarafından üretilmektedir.

TTK, taşkömürü rezervlerinin % 70’i koklaşma özelliğine sahiptir. Bilinen taşkömürü rezerv miktarı 1,3 milyar tondur. Bu da yaklaşık olarak 180 yıllık bir üretim anlamına gelmektedir.

Taşkömürü, ülkemizin enerji ve demir-çelik sektörü için stratejik bir öneme sahiptir. Türkiye’nin ihtiyacını uzun yıllar karşılayabilecek rezerv ise Zonguldak’ta mevcuttur. Koklaşabilme özelliği ile demir-çelik sanayisinin önemli bir girdisidir.

Taşkömürü ülkemizin Demir Çelik sektörü açısından tek güvencesidir. Özellikle 1990 sonrası izlenen yanlış ekonomik ve siyasi politikalar sonucu kurum üretim yapamaz duruma gelmiştir. Ülke ihtiyacı artarken, kömür üretimi azalmış ve ithalat artmıştır. Demir-Çelik sanayisi enerji hammaddesi olarak dışa bağımlı hale gelmiştir.

Türkiye’nin yıllık taşkömürü ihtiyacı 9. Kalkınma planındaki talep 20,6 milyon ton­­ olarak belirlenmiştir (Çizelge–4). Bu talebin 5,5 milyon tonu Demir-çelik sektöründe tüketileceği belirtilmektedir. TTK’nin ülkemiz demir çelik sektörüne yönelik üretimi 400 bin tondur. Türkiye’nin dışarıya ödediği para ise 2 milyar dolar civarındadır.

TTK’ da 5 üretim müessesesine bağlı 6 İşletme Müdürlüğünde üretim yapılmaktadır. (Çizelge–4’de Türkiye’nin 2007–2013 yılları taşkömürü talep projeksiyonu verilmiştir.).

Çizelge – 4

TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ TALEP PROJEKSİYONU  (1000 x ton)

YIL

DEMİRÇELİK

SANTRAL

ÇİMENTO

GIDA

TESHİN+DİĞER

TOPLAM

2007

5.526

6.940

1.470

170

6.500

20.606

2008

5.526

6.940

1.470

170

6.500

20.606

2009

5.526

6.940

1.470

170

6.500

20.606

2010

8.044

6.940

1.470

170

6.500

23.124

2011

8.044

6.940

1.470

170

6.500

23.124

2012

8.044

6.940

1.470

170

6.500

23.124

2013

11.584

6.940

1.470

170

6.500

26.664

Kaynak;9. Kalkınma Planı

 

    Ülkemizin 2008–2013 yılları arası taşkömürü üretim talebine bakıldığında Kurumun 4–5 milyon ton ve Özel Sektörün 4,6 milyon ton üretim yapacağı öngörülmüştür (Çizelge–5’de üretim tahminleri verilmiştir). 2009 yılı içerisinde TTK 1.708.844 ton, özel sektör 882.813 ton üretmiştir. Belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için gerekli yatırım ve işçi açıklarının acilen giderilmesi gerekir. 

Çizelge–5

TAŞKÖMÜRÜ SEKTÖRÜ ÜRETİM TAHMİNLERİ (TON)

KURULUŞ ADI

YILLAR

2008

2009

2010

2011

2012

2013

TTK

4.100.000

4.800.000

4.800.000

4.800.000

4.800.000

4.800.000

ÖZEL SEKTÖR

1.000.000

3.000.000

3.900.000

3.900.000

4.600.000

4.600.000

TOPLAM

5.100.000

7.800.000

8.700.000

8.700.000

9.400.000

9.400.000

Kaynak; 9. kalkınma planı (2007–2013) taşkömürü çalışma grubu raporu 2006

 

 

  1. TTK TAŞKÖMÜRÜ REZERVİ

Havzadaki mevcut rezerv 1,330 milyar tondur. Üretim alanlarına göre dağılımı Çizelge – 6’de verilmiştir. Kurum muhtemel ve mümkün rezervlerini de görünür hale getirmelidir. TTK’nin mevcut rezervi ve bugünkü üretim seviyesiyle uzun yıllar ülke sanayimize katkı sağlanacağı bir gerçektir.

 

 

Çizelge – 6

TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU REZERV DURUMU (Ton)

REZERV

HAZIR

GÖRÜNÜR

MUHTEMEL

MÜMKÜN

TOPLAM

ARMUTÇUK

1.605.000

10.204.975

15.859.636

7.883.164

35.552.775

KOZLU

3.469.680

69.222.934

40.539.000

47.975.000

161.206.614

ÜZÜLMEZ

2.998.519

136.972.479

94.342.000

74.020.000

308.332.998

KARADON

3.379.260

137.259.841

159.162.000

117.034.000

416.835.101

AMASRA

187.725

172.153.590

115.052.000

121.535.000

408.928.315

TTK

11.640.184

525.813.819

424.954.636

368.447.164

1.330.855.803

 

Görünür :  % 100 bilinen

Muhtemel      :  % 70 – 80 olasılıkla varsayılan

Mümkün                :  % 50 olasılıkla tahmin edilen

 

  1. İSTİHDAM

Havzada uygulanan politikalar işçi sayısını 1990 yılında 34.349 iken, 2006(1120 işçi) ve 2009 (3000 işçi) yılında işçi alınmasına rağmen Aralık 2010 tarihi itibarıyla 10.488’e kadar azalmasına neden olmuştur. 2007 yılında 585, 2008 yılında 1007, 2009 yılında 679 ve 2010’da 494 işçi emekli olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Çizelge-7’de TTK ortalama işçi ve memur adetleri verilmiştir.

Kurumun 2011 yılı işçilik programları incelendiğinde; Pano Üretim İşçiliği programı Üzülmez ve Kozlu müesseselerinde azaltılmıştır. Kurum genelinde %1,25 oranında azalma olmuştur. Yer altı işçilik programı % 1 oranında azaltılmıştır. Yer üstü işçilik programı %6,63 oranında (124 adet) artırılmıştır. Üretim ve verimliliğinin artırılması için işçi açıkları mutlaka giderilmelidir.

Kurumun alt yapısı üretim miktarına bakılmaksızın çalıştığı düşünülürse üretimin artırılması için işçi açığının giderilmesi gerekir. 2009 yılı başında alınan gruplu 3000 Pano Üretim İşçisi üretim ve verimliliği artırmıştır. Ancak aynı dönemde 1200’den fazla işçide emekli olmuştur. Emek yoğun çalışmanın yapıldığı bir işletmede ayrılanın yerine yeni işçi alınmazsa üretim artışı dönemsel olur.

TTK’ ya uzun yıllardan bugüne kadar Pano Üretim İşçiliği sanatı dışında işçi alımı yapılmamıştır. Yeraltındaki diğer sanatlardaki eksiklikler üretim işçiliğinden giderilmiştir. Bu nedenle yeraltındaki diğer sanatlarda 900 işçi açığı olduğunu kurum yetkililerince tespit edilmiştir. Bu eksikliğin acilen giderilmesi gerekir.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çizelge – 7

TTK ORTALAMA İŞÇİ VE MEMUR ADETLERİ

YIL

İŞÇİ ADETLERİ

MEMUR ADETLERİ

ÜRETİM İŞÇİSİ

YER ALTI

YERÜSTÜ

TOPLAM İŞÇİ ADEDİ

KADROLU

SÖZLEŞ.

GÜVENLİK

TOPLAM MEMUR ADEDİ

1990

3.930

21.024

13.325

34.349

51

1.599

992

2.642

1991

3.363

18.338

12.877

31.215

32

1.605

984

2.621

1992

2.955

17.003

12.492

29.495

29

1.652

982

2.663

1993

2.957

16.592

11.837

28.429

252

1.465

973

2.690

1994

4.541

14.427

9.537

23.964

246

1.440

966

2.652

1995

4.486

13.348

8.172

21.520

239

1.394

966

2.599

1996

4.193

13.028

7.375

20.403

238

1.346

951

2.535

1997

3.770

12.277

6.397

18.674

244

1.281

937

2.462

1998

3.490

11.684

5.722

17.406

254

1.387

864

2.505

1999

3.042

10.898

5.282

16.180

257

1.437

752

2.446

2000

6.022

14.588

4.563

19.151

262

1.407

753

2.422

2001

4.938

13.425

4.600

18.025

270

1.366

751

2.387

2002

4.597

11.761

4.000

15.761

280

1.380

691

2.351

2003

4.279

10.339

3.723

14.062

278

1.363

691

2.332

2004

3.863

8.937

3.350

12.287

254

1.365

584

2.203

2005

3.272

8.186

3.048

11.234

233

1.295

570

2.098

2006

3.315

8.039

2.792

10.831

226

1.247

565

2.038

2007

2.970

7.985

2.568

10.553

217

1.235

522

1.974

2008

2.309

7.391

2.294

9.685

212

1.249

496

1.957

2009

3.678

8.754

2.225

10.979

223

1.171

457

1.851

2010

3.400

8.629

2.080

10.709

214

1.576

 

1.790

 

 

  1. ÜRETİM

Ülkemizin taşkömürü talebi 2007 yılında 20,6 milyon ton iken bu talebin 2013 yılında 26,664 milyon tona çıkacağı planlanmaktadır (Çizelge–4). Bu nedenle önümüzdeki yıllarda kömürün önemi daha da artacaktır.

TTK’nın yıllık 5 milyon ton satılabilir üretim kapasitesi mevcuttur. En yüksek tüvönan üretimi 1974 yılında, 8,5 milyon ton, satılabilir üretimi de 1965 yılında 5 milyon ton olarak gerçekleştirilmiştir. 1980’li yıllarda başlayan üretim düşüşü 2008 yılında tüvönanda 2,3 milyon tona, satılabilir üretimde ise 1,5 milyon tona kadar düşmüştür. (Çizelge–8’de tüvönan ve satılabilir üretimler verilmiştir).

 

TTK’ ya 2009 yılı başında alınan 3000 Pano Üretim İşçisi; Tüvönan üretimi 498 bin ton artışla 2,8 milyon tona ve Satılabilir üretimi de 293 bin ton artışla 1,8 milyon tona çıkartmıştır. Ancak 2009 ve 2010 yıllarında emekli olan işçilerle birlikte üretimde 2010 yılında düşmüştür.

Türkiye Taşkömürü Kurumu 2011 yılı günlük tüvönan üretim programını % 3,14 oranında azaltarak 11.519 ton/Gün’e düşürmüştür. Bu azalmaya paralel olarak günlük satılabilir üretim programını % 14,03 oranında azaltarak 7.261 ton/Gün’e düşürmüştür. Kurumun 2011 yılı üretim programlarını tutturma olasılığı çok düşüktür. Çünkü mevcut işçi açıklarının yanı sıra emeklilikler de devam etmektedir.

Çizelge – 8

YIL

ÜRETİMLER

TOPLAM İŞÇİ ADEDİ

TÜVÖNAN

SATILABİLİR

1985

7.260.013

3.605.416

38.231

1986

7.015.292

3.526.283

36.557

1987

7.084.479

3.460.889

36.623

1988

6.687.948

3.255.645

36.476

1989

6.258.784

3.038.448

35.492

1990

5.628.747

2.745.242

34.349

1991

5.209.140

2.761.710

31.215

1992

4.790.719

2.829.166

29.495

1993

4.608.668

2.788.788

28.429

1994

4.210.732

2.838.548

23.964

1995

3.251.570

2.248.176

21.520

1996

3.320.122

2.441.096

20.403

1997

3.413.097

2.320.132

18.674

1998

2.865.838

2.136.120

17.406

1999

2.601.175

1.989.572

16.180

2000

3.196.463

2.256.768

19.151

2001

3.492.105

2.356.865

18.025

2002

3.246.630

2.244.385

15.761

2003

2.954.334

2.011.178

14.062

2004

2.804.244

1.879.411

12.287

2005

2.620.712

1.665.324

11.234

2006

2.296.882

1.522.411

10.603

2007

2.423.719

1.675.373

10.553

2008

2.335.457

1.586.532

9.685

2009

2.833.243

1.879.630

10.979

2010

2.727.414

1.708.844

10.709

 

 

Üretim ve verimlilikteki artışın sürekliliği açısından öncelikle işçi ve yatırım eksiklikleri giderilmelidir.

Kurumun 1980–2009 yılları üretim ve işçi sayısı incelendiğinde, üretimle işçi sayısının doğru orantılı olduğu görülmektedir. İşçi sayısının yıllar itibarıyla azaltılmasına bağlı olarak da üretimin azaldığı bir gerçektir. Nitekim 2000 yılı başlarında alınan 4012 işçinin üretime olumlu katkısını grafikte de görmek mümkündür. Ancak, sonraki yıllarda devam eden emeklilikler ve yeni işçi alınmaması sonucu üretim düşmeye devam etmiştir.

 

Yıllar itibarıyla üretim miktarı azalırken, beraberinde de üretim kalitesi düşmüştür. 1980 yılında; 3 milyon 315 bin ton satılabilir üretimin 1 milyon 783 bin tonu demir-çelik sektörüne (%54’ü), 705 bin tonu diğer sektöre (Şeker ve çay fabrikaları, ısıtma v.s) verilirken (%21), enerji santraline ise 823 bin ton satış yapılmıştır (% 25). 2009 yılında 1.879.630 ton satılabilir kömür üretilmiştir. Bu üretimin %10’u parça, %20,7’si 0–10 (metalürjik ürün) ve %63’ü filtrasyon ürünüdür. TTK kaliteli metalürjik kömür üretimine ağırlık vermelidir.                

 

7. İŞÇİ AÇIKLARI

Kurumda çalışan sayısı 1990’da yer altı 21.024, yerüstü 13.325 ve toplam 34.349’dur. Aralık 2010 işçi sayısı;  yeraltı 8.449, yerüstü 2.039 olmak üzere toplam 10.488’dir.

İşçi sayısındaki azalma üretim düşüklüğüne neden olmuştur.

Nitekim 2000, 2006 ve 2009 yıllarında alınan işçiler üretimi artırmıştır. Ancak sonrasında yaşanan emeklilikler üretiminde düşmesine neden olmuştur. Taşkömürünün değeri son yıllarda artmıştır. Üretimi artırarak satış politikamızı tekrar gözden geçirip zararımızı minimuma düşürmek elimizdedir.

 

Üretimin gerçekleştirildiği 5 müessesede 4.335 metre ayak boyunun günlük 1.181 metresi (% 27) çalışmaktadır. Kurumun ayak boyu yüzdelerine baktığımızda   % 93 oranıyla Armutçuk birinci sıradadır. Ancak kurum geneline bakıldığında   % 17–50 arasında olup TTK ortalaması % 27’dir.

Ayak içindeki arızalar (tali fay) ve meyil gibi olumsuzlukları göz önüne alarak mevcut ayak boylarının % 27’lik günlük çalışma boyu ilk etapta % 50 seviyelerine çıkarılmalıdır. Üretim işçisi noksanlığı sarma altına daha fazla tertip yapmayı engellemektedir.

Uluslararası deneyimlere göre yeraltı kömür madeni işletmesinde çalışan bir işçi işletme dışında 10 kişiye dolaylı istihdam sağlamaktadır. Bu oran kurumda 13 kişidir (TTK İnceleme Kurulu Raporu 1995-Teknik Sonuçlar bl.).

8. YATIRIMLAR

Madencilik sektöründe yatırım; lavuar, demiryolu, karayolu, kompresörler, havalandırma tesisleri, ana kat lağımları ve kuyuları kapsar. Ayrıca bu tesisleri yapmak için gerekli teknolojiyi kapsar.  Kurumun son 20 yıllık yatırımlarına bakıldığında, istenilen seviyede kaynak aktarılamadığı görülmektedir.

       

Bugüne kadar Havzaya yapılan çok ciddi yatırımlar;

1950–1956 Marshal Yardımı 103,5 milyon dolar (bugünkü değeri 2,4 milyar dolar),

1961–1963 DLF (Development Loan Fund) kredisi 14,5 milyon dolar (bugünkü değeri 205 milyon dolar),

1969–1974 AID (International Development) kredisi 21,5 milyon dolar (bugünkü değeri 112 milyon dolar ),

1991 Dünya bankası kredisi 68,5 milyon dolar,

Son yıllarda yapılan yatırımlar üretimi artırmaya yönelik değil, ömrünü yitirmiş makine ve teçhizatın yenilenmesi şeklinde olmuştur. Genellikle ihmal edilmiş yatırımlar taşta sürülmesi gerekli galerilerdir.

9. MALİYET VE SATIŞ

Üretimin çoğunluğu filtrasyon ürünüdür. Yüksek fiyatlı olan parça kömür üretimi 1990’da % 17,44 iken 2009 yılında % 10,51’e düşmüştür. Filtrasyon ürünün 2009 yılında satılabilir üretim içindeki payı % 63,15’e yükselmiştir. Bu ortalama kömür satış fiyatlarının aşağı düşmesi demektir. Taşkömürü ortalama satış fiyatları 1960’lı yıllardan sonra ticari maliyetin altında kalarak 2010 yılında ticari maliyet (401,4 TL/ton) satış (148,89 TL/ton) oranı % 37’de kalmıştır.

1980–1990 yılları arasında kaliteli üretim (demir-çelik sektörüne yönelik) yapılırken ortalama satış fiyatı 50–80 $/ton arasındaydı. 1990 sonrasından itibaren ağırlıklı olarak enerji sektörüne yönelinmesi nedeni ile ortalama kömür satış fiyatını (40 $/ton seviyelerine) düşürmüştür. Günümüzde demir-çelik sektörüne taş kömürünün satış fiyatı 190 $/ton dur. Demir-çelik sektörüne yönelik üretimin düşük olması maliyetleri karşılamada kurumu zorlamaktadır.

Ticari maliyet; 1990 sonrasında maliyetler aşırı artmıştır. Bunun nedeni 1980 de başlayıp özellikle 1990 sonrasında kurum üzerinde uygulanan ekonomik politikalardır.

 

10. HAZIRLIKLAR

1988 yılına kadar tüvönan rakamlarıyla 1000 ton’a isabet eden taşta ilerleme 2,5–3 metre iken, bu yıldan itibaren sürekli düşerek 2009 yılında 1,18 metreye inmiştir. Dolayısıyla “Taş çıkmayan ocaktan kömür de çıkmaz” sözü günümüzde de geçerli olmuştur.

Bilindiği gibi kurum, hazırlık çalışmalarının uzun yıllar ihmal edilmiş olduğu gerekçesiyle ve duyulan acil ihtiyacı gerekçe göstererek öncelikle Kozluda hizmet alımına gidilmiştir. Daha sonra diğer müesseselerde olmak üzere Ana Kat hazırlıkları ve Tamir-Tarama işlerinin bir kısmında da hizmet alımına gidilmiştir.

Kozlu Taşkömürü İşletme Müessesesi I. Kısımda 3.350 metre, Kozlu II. Kısımda 7.325 metre, Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi’nde 8.075 metre,  olmak üzere toplam 11.425 metre hazırlık lağımı sürme işini ihale yoluyla özel sektöre vermiştir.

  1. Kozlu Taşkömürü İşletme Müessesesi

-560 Rekup Ve -630 İlk Kısım Galeri Sürülmesi ihalesi; Kozlu ilk kısımdaki 3350 metrelik iş sonrasında program değişikliği ile 3.112 metreye düşerek 20 ay yerine 32 ay da tamamlanabilmiştir. Bir ekip;  aylık ortalama bir arında 25-30 metre ilerleme yapmıştır.

-630 Katı II. Kısım Ve -560 Katı Kılıçlar; Kozlu ikinci kısımda 7.325 metrelik galeri 45 ay süreyle ihale edilmiştir. 28.03.2008 tarihinde işe başlanmış olup 32 aylık sürede 3040 metrelik iş yapılmıştır. Bu toplam işin %41,5’idir. Burada da gecikme yaşanacağı, zamanında bitirilemeyeceği açıktır.

-425/-485 Galeri Islahı İşi; İhalede toplam 3.300 metrelik işin 900 günde yapılması programlanmıştır. Firma 25.01.2008 tarihinde işe başlamıştır. 24 aylık sürede işin %89’u yapılmıştır.   

  1. Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi;

Karadon Yeni Servis Kuyusu (KYSK) Kat Bağlantı Galerileri Ve Su Atımı Tesisleri İle -540 Katı Hazırlık Galerileri

Hazırlık işleri ihalesinde 8.075 metre lağımın 1400 takvim gününde sürülmesi programlanmıştır. Firma işe 19.07.2005 tarihinde başlamıştır. Firma Haziran 2009 tarihinde toplam işi bitirmesi gerekirken 2009 yılı içerisinde proje değişikliğine gidilerek süre 17 ay uzatılmıştır. Verilen süre uzatımı sonucu iş Kasım 2010 tarihinde bitecektir. Geçen 54 aylık sürede (Aralık 2009 sonu) toplam işin ancak %66,5’uğu yapılabilmiştir. 17 mayıs 2010 da meydana gelen kaza nedeniyle iş durmuş ve süreç belirsizdir.      

  1. 00Armutçuk Taşkömürü İşletme Müessesesi;

Armutçuk  -400/-450 Galeri Islahı Ve -500/-550 Ana Kat Hazırlığı; Yapılacak olan toplam iş miktarı 4950 metresi eski açma, tarama ve 795 metresi yeni galeri açma ile toplam 5745 metredir. İhaleyi alan firma 01.05.2008 tarihinde işe başlamıştır. İşin toplam süresi:  yer tesliminden itibaren 920 takvim günüdür. Aralık 2010 sonu itibarıyla 652 metreye inen lağımın 609,5 metresi sürülmüştür.

  1. Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi;

Üzülmez -250 Katı Hazırlık Ve Galeri Islahı İşi; lağım ilerlemesi programı 5037 metredir.  İşin tamamlanma süresi 1095 işgünüdür (3 yıl). İşin başlangıcı 12 Ocak 2009 tarihinden Aralık 2010 sonu itibarıyla 1583 metre galeri ilerlemesi yapılmıştır. 

Kurumun; ihaleye verdiği ana kat hazırlık lağımlarında tüm imkânlar seferber edilmiş olmasına rağmen istenilen aylık ilerlemelerinin yapılamadığı görülmüştür. Hazırlıkların ihaleye verilmesi aşamasında B–14 bir galeride aylık en az 100 metre ilerleme yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak bugün gelinen noktada aylık ilerleme 25–30 metre arasında kalmıştır.

 

  1. LAVUARLAR

Kurum kömür yıkama maliyetlerinin yüksek olduğunu ve merkez lavuarının ekonomik ömrünü doldurduğunu gerekçe göstererek hizmet alımı yoluyla kömür yıkama işini 09.02.2005 yılında ihale etmiştir. Kozlu ve Üzülmezde 250 ton/saat kapasiteli birer lavuar kuruldu.

Başlangıç aşamasında çok çeşitli sorunların yaşandığı ve halende bazı sorunların devam ettiği (istenilen miktarda ve özellikte kömürü yıkayamadığı v.b.) görülmektedir. Burada olası birkaç sorun vardır.

 Birincisi; Kurum için hedeflenen 5 milyon ton satılabilir üretime ulaşıldığında mevcut üretimi yıkamada zorlanan lavuarın hedeflenen yeni üretimini nasıl yıkayacağıdır. Bu sorun Kozlu Müessesesinde başlamıştır.  

İkincisi; Kurum mevcut yapıyla devam etmesi halinde toplam üretimin 3.500 ton/gün altına düşmesi halinde yıkanmayan kömürün parasını verecektir.

Üçüncüsü, yıkamanın özele verilmesi ileride yaşanacak sorunlarda firma veya firmaları tekel konuma getireceği gibi kurumunda alternatifi de kalmayacaktır.

Yaşanan bu olumsuz tablo varken Armutçuk, Çatalağzı ve Amasra lavuarlarında da hizmet alımı için ihaleye çıkılmak istenmesi yanlıştır. Mevcut lavuarların kuruluş yılı itibarıyla eski, yıpranan-yorulan mekanik malzemelerin olduğu ve kalifiye eleman eksikleri vardır. Çünkü lavuarlar yıllarca hizmet etmiş ve geçen süreçte de yeterli yatırımlar yapılmamıştır. 

Kurum lavuarlarının rehabilite edilmesi veya yerine yenilerinin kurulması durumunda mevcut bina, silo ve ekipmanlardan faydalanılması mümkün olacağından maliyeti daha düşük olacaktır.

Üretimin sürekliliğinin sağlanabilmesi ve yıkamada özele bağımlı kalınmaması için yıkama kamu eliyle yapılmalıdır. Geçmişte özel lavuarda yaşanan sıkıntının üretim tertiplerini dahi etkilediği gözlemlenmiştir.

  1. Finansman temini;

TTK’nIn yatırım programlarının son yıllarda kesintiye uğramadan onaylanmaktadır. TTK’nın 2009 ve 2010 yılı yatırım ödenek teklif tavanları 47 milyon TL olarak belirlenmiştir. TTK mevcut lavuarların rehabilitesi veya yenilenmesi için 2011 yılı yatırım programına koymalıdır.

  1. Lavuar Kuruluş maliyeti;

Yıllık 1,5 milyon ton/yıl (+/-%30) yıkama kapasiteli bir lavuar için 2 milyon dolardır. (Kaynak; TMMOB Maden Mühendisleri Zonguldak Şubesi 39. Dönem Çalışma Raporu sayfa; 101)  Kurum, Kozlu ve Üzülmez tüvönan kömürlerinin yıkanması için 2007 yılında yaklaşık 2,6 milyon dolar vermiştir. Ayrıca Türkiye 14. Kömür Kongresi Bildiriler Kitabı, 02–04 Haziran 2004 Zonguldak Merkez Lavuarında Metalürjik Kömür Hazırlamaya Yönelik İyileştirme Çalışmaları Bildirisinde; mevcut silo ve imkânlardan faydalanarak 5.500 ton/gün kapasiteli bir lavuarın toplam maliyetinin 3,5 milyon $ olacağı belirtilmiştir.  

TTK’nIn 5 milyon ton üretim hedefine ulaşması ve arz güvenliği açısından; hazırlık, üretim, nakliyat, yıkama ve pazarlama kamu eliyle yapılması gereklidir.

               

 

 

  1. MADEN MAKİNELERI İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ

Maden Makineleri İşletme Müdürlüğü üretim Müesseselerinin tüm ihtiyacını karşılamaktadır. Ayrıca müessese atölyelerde yapılamayan işleri kendi bünyesinde yapmaktadır.

Mekanik atölyesinde, Elektrik atölyesinde, Oksijen fabrikasında, Asetilen fabrikasında ve Bağ demiri Atölyesinde yapılan işlerin toplam tutarı 19.616.000 TL olup kar eden bir kuruluştur. Karlılığı YDK raporlarında da belirtilmiştir.

Fabrikada yapılan işler Müesseselerin üretimini doğrudan etkilemekte olup her türlü ihtiyaçları talepleri doğrultusunda karşılanabilmektedir. Fabrikanın norm kadrosu 300 olmasına rağmen yaklaşık 250 işçiyle üretim birimlerinin ihtiyaçları özveriyle karşılanmaktadır. Ancak üretimin artması durumunda müesseselerden gelecek ihtiyaçlar, olası emeklilikler, kurum dışı işlerin artması personel ihtiyacını da beraberinde getirmektedir. Maden Makineleri Fabrikası İşletme Müdürlüğünün 2006 yılı YDK raporlarında belirtildiği gibi karlı bir işletmedir (2006 yılı karı 766.000 YTL). Fabrikanın mevcut iş hacminin azaltılması yerine iş hacmini artıracak önlemlerin alınması gerekir.  Maden Makineleri Fabrikası yeraltında kullanılacak makinelerde grizu nedeniyle ALSZ (alev sızdırmaz) özellikte makine, tulumba ve elektrik trafosu ile bunların yedeklerini üreten madencilik sektöründe tek yerli imalat yapma özelliğine sahiptir. Ayrıca madenciliğin ayrılmaz parçası olan kuyularda kullanılan halatların kontrol ve testlerini yapan, eloktrografisini (tel kopuklarını tespit eden) çeken birime sahiptir.

Üretimin sürekliliği açısından önemli bir yere sahip olan Maden Makineleri Fabrikası havza şartlarına uygun makine ve teçhizat geliştiren bir tesistir.   Bu özelliği ile ülkemiz madencilik sektörü için önemli bir yere sahiptir. 

 

 

  1. BÜYÜK SAHA İHALELERİ

Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Karadon Müessesesi Gelik 75. Yıl Cumhuriyet Kuyusu’nun devreye alındığı 23 Haziran 2004 tarihinde Zonguldak’ta düzenlenen törende konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi GÜLER, “Zonguldak Havzası’ndan yılda 10 milyon ton taşkömürü üreteceğiz” demiştir.  Erdemir, Kardemir ve İsdemir gibi sanayi kömürüne ihtiyaç duyan hazır bir pazarın bulunduğunu belirten Bakan Güler, “Millet ürettiğine Pazar ararken, taşkömürü için Pazar hazır. Ancak bu kez üretim az” ifadelerini kullanmıştı.

Maden Yasası (05.06.2004 tarihli 5177 sayılı kanun) ile yasal hale getirilen özel kömür işletmeciliği aracılığıyla da kömür üretimi sağlayacaklarını söyleyen Hilmi GÜLER, “Kendi ayağımızın dibindeki kömürü çıkaramıyoruz. Türkiye’nin kendi kaynaklarını harekete geçirmek için yapılan çalışmalarla taşkömürü üretimini 10 milyon tona çıkaracağız. Bunun 5 milyon tonunu TTK, 5 milyon tonunu ise özel sektör üretecek. Hesaplamalarımıza göre 8 bin özel, 2 bini kamuda olmak üzere 10 bin ek istihdam sağlanacak. Özel sektöre açılacak sahaların ihaleleri için şartnameler hazırlandı. Birkaç aylık süre içinde bu ihaleler gerçekleştirilecek” demişti.

Önemli rezerve sahip Bağlık-İnağzı, Amasra-B, Gelik Dik Kanat ve Alacaağzı kömür üretim sahaları için ihaleyle özel sektöre açılmıştır. TTK Genel Müdürlüğünün, yerli ve yabancı şirketlerin ilgilendiği açıkladığı ihalenin sonuçları itibarıyla;

  1. Alacaağzı;

24.01.2005 tarihinde yapılan ihale sonucu sahayı 20 yıl süre ile işletmek üzere alan Hema Endüstri A.Ş. ile Kurum arasında sözleşme imzalanmıştır. Hema Endüstri A.Ş.’nin hazırlamış olduğu projeler onaylanmış ve yer teslimi yapılmıştır. +100/-300 kotları arasında yer alan sahada yaklaşık 13 milyon ton rezerv mevcut olup, firma sözleşme süresi boyunca toplam 7,9 milyon ton üretim taahhüdünde bulunmuştur. Ton başına rödövans bedeli 6,87 YTL’dir. Hema Endüstri A.Ş. bu sahadaki üretim faaliyetlerini taşeron bir firmaya devretmiştir. Firma 2009 yılında 128.418 ton üretim yapmıştır.

                               -300 katında hazırlık lağımları sürülmektedir. +40 ve -300 katında üretim çalışmaları devam etmektedir.

 

  1. Bağlık-İnağzı;

İhaleyi Eren Holding Aş hiç girişim yapmadan teminatını yakarak vazgeçmiştir. 

  1. Gelik Dik Kanat;

İhaleyi alan Eren Holding Aş’nin sahada üretime yönelik bir çalışması yoktur. Firma kurumla mahkemeliktir.

  1. Amasra-B;

                14.02.2005 tarihinde yapılan ihale sonucu sahayı 20 yıl süre ile işletmek üzere alan Hema End. A.Ş ile sözleşme imzalanmıştır. Hema End. A.Ş’nin hazırlamış olduğu projeler onaylanmış, 10.05.2006 tarihinde yer teslimi yapılmış ve 36 aylık hazırlık süreci başlamıştır. Hema Endüstri A.Ş. 20 yılda 56 milyon ton kömür üretmeyi kabul etmiştir. Daha, İşletme Projesinin hazırlanarak kuruma verilmesi aşamasında sorunlar yaşanarak yer tesliminin bir yıl geç yapılmasına neden olunmuştur. Kuyu açma çalışmaları; 1. nolu kuyu Tarlaağzında, 2. nolu kuyu Kazpınar mevkiinde ve 3. nolu kuyu Amasra-A karo sahasında açılmaktadır. Halen kuyu açma çalışmaları Çinli DATONG firmasınca devam edilmektedir.

Hema Endüstri A.Ş. ye ikinci hazırlık yılı sonundan başlamak üzere önce 17 ay 5 gün ve sonra 17 ay 21 gün iki defa süre uzatımı verilmiştir. Böylece ilk üretim taahütü (yeni süre uzatımı olmazsa) 22 Mart 2011 tarihinde başlayacaktır.

 

  1. TTK PANO HAZIRLIK SERVİSİ OLUŞUMU VE

HAZIRLIK İŞÇİLİĞİ SANATINA 600 İŞÇİ ALIMI

Zonguldak Taşkömürü havzasında kömür üretimi 1848 yılından günümüze kadar süregelmiştir. Üretim yöntem ve şekilleri çok değişiklik arz etmese de genelde emek yoğun çalışma ve ağaç tahkimat hakim olmuştur. Bu çalışmalar neticesinde 1875–2009 yılları arasında meydana gelen kazalarda 3240 işçi hayatını kaybetmiştir. 1875–1941 yılları arasında meydana gelen kazalarda 370 işçi yaşamını yitirmiştir.

Kurumda meydana gelen ölümlü kazaların son 10 yılı (2000–2009) incelendiğinde %97’sinin yeraltında meydana geldiği görülecektir. Yeraltında, 59 ölümlü kazanın 43 tanesi (%73'ü) ayak ve başyukarılarda meydana gelmiştir. Bu ölümlü kazaların yaklaşık %50 ‘si ise pano hazırlığı süreçlerinde meydana gelmiştir. Bu nedenle panoların hazırlık safhasında risklerin fazla olduğu açıktır. Yapılan tüm hazırlık çalışmaların amacı kömür üretimidir. Ancak, üretime odaklanmış olan kartiyelerin kendi hazırlıklarına yeterince önem veremediği bir gerçektir. Bunun başında nezaretçi ve işçi eksikliği gelmektedir. Nezaretçi ve işçi eksikliği genel olarak hazırlık çalışmalarının ikinci sıraya atılmasına neden olmuştur. Tüm olumsuzlukları önlemede ilk adım olarak; pano hazırlıklarının “PANO HAZIRLIK SERVİSİ“ tarafından yapılmasıdır.

Kömür damarlarımız oluşum sırasında uğradığı jeolojik (fay, kerti, atak, kırık vb) etkenler nedeni ile bugünkü şeklini almıştır. Jeolojik şartlardan dolayı da bilinen bütün üretim yöntemlerini havzada uygulamak mümkün değildir. Bugün kadar uygulanan yöntemler; ağırlıklı olarak Göçertmeli Uzun Ayak sistemi (dönümlü ve İlerletimli) olmakla birlikte Kara Tumba, Dilimli Sistem, Pnömatik Patlatma, Oda Topuk Sistemi, Rambleli Sistemleridir. Emek yoğun yapılan üretim çalışmalarında, yaşanan işçi eksikliği sistem hatalarını da beraberinde getirerek kazaların artmasına, üretimin ve verimliliğin azalmasına neden olmaktadır. Uzun ayak çalışmalarında dönümlü çalışmanın (özellikle yangına müsait damarlarda) İlerletimli çalışmaya göre daha verimli olduğu bilinmesine rağmen halen İlerletimli sistem uygulanmaktadır. İşçi eksikliği mevcut üretim yöntemlerinin tam olarak uygulanmasını engellemektedir. Havzaya çok uzun zamandan beri Hazırlık ve Tamir-Tarama İşçiliği sanatına işçi alınmaması bizi bugünlere getirmiştir. İşçi eksikliği de bir gerekçe gösterilerek kurumun bazı bölgelerindeki ana kat hazırlıkları ve tamir-tarama işlerinde hizmet alımına gidilmiştir.

TTK, 2004 yılından bugüne kadar Ana Kat Hazırlıklarında ve Tamir Tarama işlerinde hizmet alımı uygulamalarından istenilen verimlilik ve faydayı sağlayamamıştır. Özellikle ana kat hazırlıklarını alan firmalara nerdeyse müessese imkânları seferber edilmiş olmasına rağmen gelinen nokta bellidir. Bu nedenledir ki TTK havza genelinde hazırlık ve tamir-tarama işlerini eskiden olduğu gibi kendisi yapmalıdır.   

Ülkemizin ve bölgenin taşkömürüne olan ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Kurumun hedef 5 milyon tondur. Bu hedefe ulaşmak ve sürekliliğini sağlamak için başta işçi eksikliklerinin giderilerek yatırım yapılmasıdır. 

 Kurumun mevcut Hazırlık İşçiliğinde sanatında fiili 809 işçisi vardır. Bu işçilerle çalışan ayakların rekup ve taban hazırlıkları yapılmaya çalışılmaktadır. Yeterli gelmediği zamanlarda zorunlu olarak Pano Üretim İşçiliği sanatındaki işçilerle taban sürülmektedir. Kurumun tüm kartiyeleri hazırlıklarını kendileri yapmaya çalışmakta ancak yeterli olamamaktadır. Üretimi düşürmeme ve sürekliliğini sağlama adına zorunlu bakım-tamir işleri dışındaki işler ertelenmektedir. Bunun sonucu olarak artı maliyet ve kaza olarak geri dönmektedir.  Havzada pano hazırlıklarının genelde acele bir şekilde yapılarak hemen üretime geçilmesi zorunluluk haline gelmiştir. 2009 yılında alınan işçiler üretim ve verimliği artmıştır.   Üretim ayaklarının Aralık 2009 verilerine göre incelediğimizde toplam 34 ayağın 29 tanesi Uzun Ayak, 5 tanesi Pnömatik Patlatma yöntemiyle çalışmaktadır. Uzun Ayakların %41’i İlerletimli çalışmaktadır. Çizelge’de uzun ayakların çalışma şekli verilmiştir. Havzada geçmişten günümüze Uzun Ayaklar, üretim sıkıntısından dolayı genelde İlerletimli çalışılmaktadır. Çizelge-9’da çalışan uzun ayakların müesseselere dağılımı verilmiştir.

Çizelge–9

TTK’DA ÇALIŞAN UZUN AYAKLAR ARALIK 2010

MÜESSESE

İLERLETİMLİ

DÖNÜMLÜ

TOPLAM

İLERLETİMLİ ÇALIŞAN AYAK %

ARMUTÇUK

0

1

1

0

KOZLU

1

3

4

25

ÜZÜLMEZ

0

5

5

0

GELİK

5

5

10

50

KİLİMLİ

6

1

7

86

KARADON

11

6

17

65

AMASRA

0

2

2

0

TTK

12

17

29

41

 

İlerletimli çalışacak ayaklarda, giriş rekup lağımından 15–20 metre sonra kömüre girilerek alt tabandan üst tabana başyukarı çıkılarak hemen üretime geçmek mümkündür.

Hazırlık ve Tamir-Tarama işçisinin yetersiz oluşu İlerletimli çalışan bazı ayakların üst taban yollarının ayak başından geride kalmasına neden olduğu bilinmektedir. İşçi eksikliği, alınması veya yapılması gerekli sıralı üretim ve emniyet tedbirlerini aksatmaktadır. 

  1. İlerletimli çalışılan ayaklarda yaşanan sorunlar;

 Üretim Kaybı: Taban yollarını tutmak için damar kalınlığının iki katı dolgu veya kömür bırakılmalıdır. Bu üretim kaybına ve daha fazla tahkimata neden olmaktadır.

 Tamir-Bakım Maliyeti artışı: Taban yollarının tamir ve bakım masrafları fazladır. Bazı ayaklarda kömürün tamamen alındığı sadece sabit damlar yapıldığı görülmüştür. Bu kısımlarda tabanların aşırı deforme olduğu, geçişlerin güçlükle sağlanabildiği ve sürekli tarama gerektiği bir gerçektir.

  1. Nakliyat sorunu: Taban yollarının basması, kabarması sonucu kesit daralmakta ve lokomotif girişini engellemektedir. Alt taban yolları kömür nakli için (Yönergelere uygun genişlikte olmasa da) geçiş sağlanmakta ancak üst taban yolarında bunu söylemek mümkün değildir. Bu durumda ayak içi tahkimat malzemeleri lokomotifin girmediği kısımdan itibaren elle omuzda taşınmaktadır. Lokomotiflerin zorlukla girebildiği kısımlarda zaman zaman iş kazaları meydana gelmektedir. Bu kazaların bazen ölümle sonuçlandığı görülmüştür.     
  2. Damar hakkında bilgi edinilememesi: Taban yolları hemen ayağın önünde hatta üst taban yolları bazı yerlerde geride gittiğinden, damar hakkında bilgi edinilmesi, fay, kerti veya benzeri arızalara rastlanılması halinde önlem alınması zorlaşmaktadır.
  3. Havalandırma Sorunu: Havanın tamamı ayak içinden geçmesi istenildiği halde bir kısmı göçük tarafına kaçarak kısa devre yapar. Havalandırmada sorunlar yaşanmakta olup özellikle üst taban yolunda gaz oranlarının yükseldiği durumlar mevcuttur. Alt taban yollarına havanın göçüğe kaçmasını önlemek amacıyla perde, köpük vb. önlemler alınsa da yeterli olmadığı görülmektedir. Alt taban yolu arınından gelen gaz ve diğer göçük tarafındaki metan gazının ayak içine, üst taban yoluna gelmesi ve havalandırmayı olumsuz etkilemesi söz konusu olabilmektedir.

Yukarıda belirtilen sorunların aşılması, üretimde artış ve sürekliliğinin sağlanabilmesi için kartiyelerden bağımsız her işletmede PANO HAZIRLIK SERVİSİ oluşturulmalıdır. Bu servis bir panonun tüm hazırlıklarını tamamlayarak üretime başlamak üzere kartiyelere teslim edinceye kadarki işleri yapacaktır.

  1. Pano Hazırlık Servisinin Yapacağı İşler;
  • Alt ve üst taban yollarının B–10 kesitinde demir bağlı pano sınırına kadar sürülmesi,
  • Taban yollarına ray döşenmesi ve kanal açılması,
  • Damarın yapısına göre üretim esnasında tozlanmayı önlemek için tavandan damara su enjekte edilmesi,
  • Çok gazlı damarlarda tabanlardan gaz boşaltma sondajları yapılması,
  • Alt taban yolundan üst taban yoluna baca-başyukarı çıkılması,
  • Taban yolu ve ayak içi su şebekesinin çekilmesi,
  • Pano hazırlığı ile ilgili diğer işleri kapsar.

Pano üretime hazır hale geldiğinde üretim kartiyesine teslim edilir. Pano Hazırlık Servisi için Hazırlık İşçisi sanatına 600 işçi alınmalıdır.

  1. Pano Hazırlık Servisinden Elde Edilecek Fayda
  1. Havalandırmada daha iyi olacaktır.
  2. Taban yollarında sıkışma, devrilme ile sonuçlanan kazalar en aza inecektir.
  3. Taban yolunda demir bağları kurtarılarak malzeme sarfiyatı en aza inecektir. Taban yolu toplam maliyetleri azalacaktır,
  4. Taban yollarına rayların düzgün döşenmesi, kanalların açılması kabarma ve bozulmaları önleyecektir. Böylece motor-vagon düşmeleri ve nakliyatın aksaması minimuma inecektir.
  5. Ayak içi malzemeleri ayak başına kadar geleceği için malzeme taşımada sarf edilen efor üretime harcanacaktır.
  6. Çalışma esnasında toz oluşumuna hazırlık aşamasında önlem alınacaktır.
  7. Havzada başyukarı çıkarken meydana gelen gaz degajları sonucu ölümlü kazalar meydana gelmektedir. Mevcut Başyukarı Çalışma Talimatının işyerlerinde tam olarak uygulanmadığı bir gerçektir. Bunun nedeni kartiyelerin üretime ağırlık vermesi sonucu yeterli işçi olmamasıdır. Bu servis mevcut talimatlar doğrultusunda sıralı emniyet tedbirlerini uygulayarak baca-başyukarı sürecektir.
  8. Ayak içinde karşılaşılacak olası arıza, fay, kerti vb. hakkında bilgi sahibi olunacak önlemler başlangıçta alınabilecektir.
  9. Başyukarı, taban vb pano hazırlıklarının kontrol ve denetimi daha iyi yapılacaktır. 

Sonuç olarak; Hazırlık İşçiliği sanatına 600 yeni işçi alımı ve mevcut işçilerle birlikte panoların hazırlığı bitirilerek kartiyelere teslim edilecektir. Pano Hazırlık Servisinden Elde Edilecek Fayda, toplam üretim maliyetleri azalacak, Üretim artışı ve sürekliliği sağlanarak iş kazaları azalacaktır.

 

TBMM ARAŞTIRMA KOMİSYONUNA VE MİLLETVEKİLLERİNE VERİLEN

TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU RAPORUNUN

SONUÇ VE ÖNERİLER BÖLÜMÜ

Bugün Türkiye’nin yıllık taşkömürü talebi 20,6 milyon ton­­dur. Bu talebin 5,5 milyon tonu Demir-çelik sektöründe tüketilmektedir. TTK’nin bu sektöre yönelik üretimi ise 375.000 bin tondur. Türkiye’nin dışarıya ödediği para ise 2 milyar dolar civarındadır. Çin’deki gelişmelerin neticesinde uygulanan politikalarla Dünya’da ki taşkömürü fiyatları 2004 yılı başından itibaren artmıştır.  Kuruma 2009 yılı başında alınan 3000 işçinin olumlu katkıları kendisini üretim artışıyla göstermiştir. 2009 yılında 300.000 tona yakın artış olmuştur. Bu üretim artışı 679 işçi emekli olmasına rağmen sağlanmıştır. Üretim ve verimlilik artışının sürekliliği için işçi açıklarının mutlaka giderilmesi gerekir.

 Kurumun 2010 yılı içerisinde acil işçi eksikliğinin giderilmesi amacıyla Ek-1’de İşçi alımı projeksiyonu ve buna bağlı olarak Ek-3’de Üretim projeksiyonu yapılmıştır. Alınacak işçilerin toplam puantaja kayıtlı işçi sayısında % 12 artış getirecektir. Alınan bu işçilerin 2009 yılındaki üretimi; bugün ortalama (Ocak-Aralık 2009) 6.224 ton/gün’den %24,4 artışla 7.743 ton/gün’e çıkacaktır. Demir-çelik sektörüne verilen ürün, 350–400 bin ton’dan yaklaşık (0–10 metalürjik) 570.000 ton’a çıkacaktır. EK–4’de hedeflenen üretim miktarı projeksiyonu (5 milyon ton) verilmiştir. 

TTK’nin 5 milyon ton/yıl üretim hedefine ulaşabilmesi için;

  1. 2010 yılında işçi eksikleri acilen giderilmeli, üretim panolarının hazırlanmasına müteakip periyodik olarak işçi alınmalıdır.
  2. Bu hedef için kurumun altyapısı (kuyular, ana kat) hazırdır. Üretimi artıracak panoların ivedilikle hazırlanması,
  3. Maden Makineleri İşletme Müdürlüğünün kalifiye eleman eksiklikleri giderilerek sadece TTK’ ya değil Türkiye madencilik sektörüne hizmet edebilecek hale getirilmelidir.
  4. Kurumun; hazırlık, üretim, nakliyat ve yıkama kamu eliyle yapılmalı ve bu alanlarda hizmet alımına gidilmemelidir.

                        Taşkömürü ihtiyacının olabildiğince ulusal kaynaklardan karşılanması politikası uygulanmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.

               Kurum üretiminin 5 milyona tona çıkartılması, işyerlerinde sağlıklı ve güvenli çalışma ortamı sağlanması, madencilik tecrübesinin-kültürünün kaybolmaması için acilen işçi açıkları giderilmelidir. Havzanın temel sorunu işçi eksikliğidir.

               Hizmet alımı yöntemiyle, ne ülkenin nede bölgenin sorunlarına çözüm bulmak mümkün değildir. Çözüm; havza madenciliğinin kamu eliyle yapılmasıdır. Maden işçileri bu kültürü, asırları aşan bir süreçte kazanmış, bu uğurda bugüne değin

binlerce şehit vermiştir. Bugün özel sektör açısından işlerin ters gitmesinin temel sebeplerinden birisi de bu kültür yoksunluğudur.

Türkiye Taşkömürü Kurumu kendi işgücü, bilgi birikimi ve tecrübesine inanarak, daha fazla zaman ve kaynak israfına meydan vermeden kendi işini kendisi yapmalıdır. Bunun için yer altı Elektro-mekanik grubu sanatlara 900, Pano Üretim Sanatına 700 (350+350 gruplu), Hazırlık sanatına 600 ve yerüstüne 300 kalifiye eleman alımı 2010 yılı içerisinde gerçekleştirilmelidir. Ülkemizin enerjiye olan talebinin karşılanmasında dışa bağımlılığın azaltılması ve arz güvenliğinin sağlanması için yerli kaynaklara daha fazla önem verilmelidir. Demir çelik sektörü için taşkömürü vazgeçilmezdir. Demir çeliklerin ihtiyacını azami ölçüde bu bölgeden karşılamak mümkündür. Bunun için kurum kapasitesi olan 5 milyon ton satılabilir üretime ulaşacak işçi açığı ve yatırım eksiklikleri giderilmelidir.

Takvim

27 HAZİRAN 2017
Salı

Hava Durumu
ZONGULDAK
Zonguldak Hava Tahmini

Foto Albüm


Web sitemiz en iyi 1280x1024 çözünürlükte IE9+, Firefox 3.5+, Chrome 10+, Opera 11+, Safari 5+ ile izlenebilir.
HTML5 ve CSS3 uygulamaları eski tarayıcılarda sorun yaratabilir. Lütfen güncel bir sürümü tercih edin.

Designed And Coded By Gafur DANIŞ ©2011
247896
--------------------